اشک مصنوعی
اشک مصنوعی : راهنمای کامل درمان خشکی چشم (انواع، کاربرد و عوارض)
اشک مصنوعی چیست؟
اشک مصنوعی نوعی قطره، ژل یا پماد چشمی استریل است که به عنوان جایگزین اشک طبیعی برای مرطوب و روان نگه داشتن سطح چشم استفاده میشود.
این فرآورده بدون نیاز به نسخه پزشک ( OTC) در دسترس است و اولین گام درمانی برای خشکی چشم و ناراحتی های خفیف چشمی به شمار میرود.
ترکیب اصلی اشک مصنوعی شامل آب، نمک های فسفاته و پلیمرهای مرطوبکننده مانند هیالورونیک اسید،
هیپروملوز، کربوکسیمتیل سلولز و گلیسیرین است. این مواد با ایجاد یک لایه روی قرنیه، لایه اشک طبیعی را تثبیت و غلیظ تر میکنند تا ضخامت آن دیرتر تجزیه شود و چشم برای مدت طولانی تری مرطوب بماند.
طبق مرور مرکز کاکرین (Cochrane)، اشکهای مصنوعی برای تسکین علائم خشکی چشم به احتمال زیاد مؤثر و عموماً بی خطر هستند.
چرا به اشک مصنوعی نیاز پیدا میکنیم؟
خشکی چشم میتواند به دلایل متعددی ایجاد شود، از جمله:
- کار طولانی با رایانه، موبایل و خستگی چشم (کاهش پلک زدن)
- محیط های خشک، بادی یا دودآلود
- افزایش سن (کاهش تولید اشک)
- مصرف برخی داروها مانند قرصهای آلرژی و برخی داروهای ضدافسردگی
- استفاده طولانی مدت از لنز تماسی
- جراحی های چشم مانند لیزیک، لازک و جراحی آب مروارید
- بیماری هایی مثل سندرم شوگرن و کمبود ویتامین A
در آمریکا حدود ۵ میلیون نفر بالای ۵۰ سال به خشکی چشم شدید مبتلا هستند و حدود ۲۰ میلیون نفر دیگر خشکی خفیف تر دارند.
این مشکل در زنان و سالمندان شایع تر است.
انواع اشک مصنوعی
برای انتخاب بهترین نوع اشک مصنوعی باید با انواع آن آشنا باشید:
۱. اشک مصنوعی با ماده نگهدارنده (پرسرواتیودار)
ماندگاری بالاتر و در بطری های چندبارمصرف عرضه میشود. مزیت این نوع، جلوگیری از آلودگی باکتریایی است؛
اما در مصرف زیاد ممکن است سوزش و تحریک ایجاد کند.
نکته مهم: پس از باز شدن درپوش، معمولاً حداکثر یک ماه (یا طبق دستور روی بسته بندی) باید مصرف شود.
بعد از گذشت این مدت، بطری را دور بیندازید.
۲. اشک مصنوعی بدون ماده نگهدارنده (تک دوز)
در لوله های یکبارمصرف عرضه میشود و برای مصرف مکرر و افراد حساس مناسب است. هر لوله پس از باز شدن باید ظرف ۲۴ ساعت دور ریخته شود.
۳. ژل و پماد چشمی
غلیظ تر و ماندگارتر از قطره هستند و زمانی استفاده میشوند که قطره های معمولی کافی نیستند. اما به علت ایجاد تاری دید موقت،
بهترین زمان مصرف آنها قبل از خواب است. این محصولات به لنز تماسی می چسبند و نباید همراه لنز استفاده شوند.
طرز صحیح مصرف و دفعات استفاده
- قطره های دارای نگهدارنده را حداکثر ۴ تا ۶ بار در روز استفاده کنید. اگر به مصرف بیشتری نیاز دارید، حتماً به فرآوردههای بدون نگهدارنده روی بیاورید.
- فرآورده های تک دوز محدودیت دفعات ندارند اما هر لوله فقط برای یک بار استفاده است.
- برای ریختن قطره، نوک بطری را به چشم یا مژه لمس نکنید تا از آلودگی و عفونت جلوگیری شود.
- دوز دقیق مصرف (مثلاً قبل و بعد از خواب) بهتر است با مشورت چشم پزشک تعیین شود.
عوارض جانبی اشک مصنوعی
اشک مصنوعی به طور کلی ایمن است، اما ممکن است عوارضی زیر را داشته باشد:
- تاری دید موقت (به ویژه با ژل و پماد) — قبل از رانندگی صبر کنید تا دید شفاف شود
- تحریک، سوزش و خارش چشم
- واکنش آلرژیک در افراد حساس
هشدار مهم: ماده نگهدارنده دقت** (به ویژه با ژل و پماد) — قبل از رانندگی صبر کنید تا دید شفاف شود
- تحریک، سوزش و خارش چشم
- واکنش آلرژیک در افراد حساس
هشدار مهم: ماده نگهدارندهای به نام **بنزآه نیاز دارید، حتماً از نوع بدون نگهدارنده استفاده کنید.
همچنین مراقب باشید قطره های «رفع قرمزی» که جدای از اشک مصنوعی هستند و رگهای چشم را تنگ میکنند، بیشترین خطر سوءمصرف را
دارند و میتوانند قرمزی و سوزش را طولانی تر کنند.
اشک مصنوعی و لنز تماسی
اگر از لنز تماسی استفاده میکنید:
- از اشک مصنوعی دارای نگهدارنده همراه لنز پرهیز کنید (مگر با تأیید پزشک).
- از محصولات مخصوص استفاده کنندگان لنز استفاده کنید.
- ژل و پماد چشمی را همراه لنز استفاده نکنید.
برندهای رایج اشک مصنوعی در ایران
برخی از برندهای پرکاربرد در بازار ایران عبارتاند از: تیرلوز (Tear-Lose)، آکوایس (Acuaiss)، سینالون ادونس، آرتلاک، آرتیپیک ادونس، سینا تیرز، آیاوت،
آیتیرز و لوترا.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اشک مصنوعی فقط علائم خشکی را تسکین میدهد و درمان کننده علت نیست. اگر با وجود مصرف مرتب، دچار موارد زیر شدید،
حتماً به چشم پزشک مراجعه کنید:
- درد یا ناراحتی مداوم چشم
- حساسیت شدید به نور
- تاری دید پایدار
- قرمزی مداوم که با اشک مصنوعی بهبود نمی یابد
توجه: مصرف اشک مصنوعی در کودکان زیر ۳ سال توصیه نمیشود. در دوران بارداری نیز قبل از مصرف با پزشک مشورت کنید.
جمع بندی
اشک مصنوعی یک راهحل ساده، مؤثر و بی خطر برای تسکین خشکی و ناراحتی چشم است.
انتخاب نوع مناسب (با یا بدون نگهدارنده، قطره یا ژل) به دفعات مصرف و حساسیت شما بستگی دارد.
در مصرف منظم بیش از ۴ تا ۶ بار در روز،
حتماً به سراغ فرآوردههای بدون نگهدارنده بروید و در صورت تداوم علائم، حتماً به چشم پزشک مراجعه کنید تا علت اصلی مشکل مشخص شود.
گفت‌وگو درباره این نوشته
تجربه و دیدگاه خود را با دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.
اولین نفری باشید که درباره این نوشته نظر میدهد.